Nhiều năm nay, các hộ dân sống tại ngõ 173, phố Hoàng Hoa Thám (HHT), đoạn phía sau Tổng công ty CP Bia - Rượu - NGK Hà Nội (xin gọi là nhà máy Bia Hà Nội) đang phải “gồng” mình sống trong ô nhiễm khi nhà máy vô tư xả ra môi trường một nguồn nước có mùi đặc trưng đúng như cái tên mà người dân đã đặt cho con mương đang chảy qua giữa khu vực dân cư đông đúc này: “mương thối”! Dân kêu, chính quyền biết, nhưng... vẫn phải chịu!

Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Hoạt, Tổ trưởng tổ dân phố số 6, cho biết: “Từ khi có Nhà máy Bia là đã có hôi thối, có lẽ cũng đã 30 - 40 năm rồi, khu vực tổ 5 - 6 hưởng trọn vì chính là nơi có 2 cống thải ra. Con mương có nước thải từ Nhà máy Bia này sẽ chảy qua Đê La Thành, sau đó ra sông Tô Lịch. Hiện tại rất nhiều người, đặc biệt là những người già đang bị mắc các chứng bệnh ngoài da như: nấm mốc, ghẻ ngứa, chóng mặt đau đầu, mất ngủ... còn những người trẻ thì vướng phải các bệnh về đường hô hấp”.

Theo người dân nơi đây, nhiều năm nay, không cuộc họp Hội Đống nhân dân nào mà người dân không phản ánh tình trạng xả nước thải gây ô nhiễm của Nhà máy Bia. Chính ông Tổ trưởng tổ dân phố 6 cũng cho biết, đích thân ông đã 2 lần được vào Nhà máy Bia để giải quyết vấn đề này. Nhưng rõ ràng, đến nay, Nhà máy Bia vẫn không xử lý triệt để nước thải khi xả ra ngoài con mương, nơi đang có hàng trăm hộ dân đang bị ảnh hưởng nặng nề vì ô nhiễm. Cũng theo những người dân ở đây, đã nhiều lần họ báo cho chính quền sở tại, thậm chí là các cơ quan có chức năng giám sát về môi trường, nhưng cuối cùng những khúc mắc của họ vẫn rơi vào im lặng.

Ông Nguyễn Đinh, nguyên Bí thư Chi bộ tổ dân phố 6 cho biết: “Tôi đã biết con mương này hơn 50 năm, có nghĩa đã nhận đủ số thời gian ô nhiễm này. Cái quan trọng hơn là sức khỏe người dân nơi đây đang ngày một bị bào mòn đi vì ô nhiễm do nhà máy gây ra mà họ không biết kêu ai. Kêu chính quyền thì đã quá nhiều nhưng cuối cùng chúng tôi vẫn sống ngập trong hôi thối và bệnh tật”.

Trao đổi với PV, ông Nguyễn Ngọc Lăng, Phó Chủ tịch (PCT) UBND phường Ngọc Hà cho biết: Những phản ánh của người dân là hoàn toàn đúng và có cơ sở. Ngay cả lãnh đạo phường cũng đang trực tiếp phải chịu mùi hôi thối này, bởi trụ sở phường chỉ cách con mương vài bước chân. Đặc biệt, vào những ngày trở trời thì mùi rất khó chịu. Chính quyền đã nhận được ý kiến của người dân từ rất lâu, cũng đã tổ chức đoàn vào nhà máy làm việc về vấn đề này và doanh nghiệp cũng tiếp thu, nhưng vẫn còn hiện tượng như vậy. Chúng tôi đã báo công an phường và được biết, cuối năm 2008, công an phường đã báo cáo vấn đề lên quận và cũng đã được đề nghị lên PC 36 (Phòng Cảnh sát môi trường TP. Hà Nội - PV). Nhưng đến nay, phường vẫn chưa nhận được bất kỳ một sự phản hồi nào từ các cơ quan trên.

Vi phạm nghiêm trọng Pháp luật BVMT

Cuối năm ngoái, Trung tâm Quan trắc và Phân tích TNMT Hà Nội (TTQTPTMT. HN) đã có kết quả phân tích 2 mẫu nước thải được lấy tại Nhà máy Bia Hà Nội. Theo đó, nhiều chỉ số phân tích đã vượt gấp nhiều lần mức quy định của QCVN 5945:2005/B (Quy chuẩn Việt Nam quy định giới hạn các thông số và nồng độ các chất ô nhiễm trong nước thải của các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh, dịch vụ,… đổ vào các thủy vực nhận nước thải - PV). Theo đó, TSS vượt quá 2,1 lần; BOD5 vượt 4,5 lần; COD vượt 5 lần, thậm chí Amoni và Coliform còn vượt đến 12 lần… Điều đáng nói, việc tiến hành xét nghiệm này lại do chính Nhà máy Bia Hà Nội yêu cầu và thời gian lấy mẫu là ngày 16/10/2008.

Nhận thấy những dấu hiệu bất thường xung quanh việc xả nước thải của Nhà máy Bia Hà Nội, ngày 4/12/2008, phối hợp với TTQTMT. HN, công an Quận Ba Đình và chính quyền địa phương, Đội 3 - Cảnh sát môi trường (CSMT) Hà Nội đã chính thức lấy 3 mẫu nước thải tại vị trí cống xả của Nhà máy trước khi thải ra mương Đại Yên (người dân địa phương vẫn gọi là mương thối - PV) với những khoảng thời gian khác nhau. Sau hơn một tuần phân tích, ngày 12/12/2008, TTQTPTMT. HN đưa ra kết quả cũng chẳng khác là mấy so với kết quả trên. Thậm chí, còn khá logic với những gì mà người dân địa phương đã từng phản ảnh. Theo người dân, nước thải từ nhà máy ra thường xuyên có mầu đỏ và nặng mùi vào buổi tối, điều này hoàn toàn trùng lặp với thời gian lấy mẫu nước (Mẫu 1: lấy lúc 19h 40; Mẫu 2: lấy lúc 20h20 và Mẫu 3: được lấy lúc 19h 55) của Đội 3, CSMT Hà Nội.

Không những vậy, qua làm việc với Nhà máy Bia Hà Nội và kiểm tra thực tế Phòng CSMT còn xác định hệ thống xử lý nước thải của Nhà máy Bia Hà Nội có một đường ống ngầm không nằm trong sơ đồ hệ thống xử lý nước thải. Đường ống này được nối từ hố ga thu gom nước thải công nghiệp ban đầu với đường ống nước thải đã qua xử lý và chảy ra môi trường. Lực lượng kiểm tra đã lấy mẫu nước thải tại hai cửa xả (M1, M2) để phân tích xác định tình trạng gây ô nhiễm. Kết quả phân tích của Trung tâm Quan trắc cho thấy, các chỉ số môi trường trong mẫu nước thải đều vượt gấp nhiều lần tiêu chuẩn cho phép, đã vi phạm nghiêm trọng Pháp luật bảo vệ Môi trường được quy định tại Điều 10 Nghị định 81/2006/NĐ-CP.

Lỗi tại “sức khỏe” của máy móc!?...

Bất chấp những vi phạm đã gây ra, Nhà máy Bia Hà Nội vẫn “hồn nhiên” gửi Công văn đề nghị Chi cục BVMT Hà Nội xác nhận cho mình đã thực hiện đầy đủ các quy định của Pháp luật BVMT. Cũng xin nói thêm rằng, “sự tự tin” của Nhà máy Bia còn được UBND phường Ngọc Hà “cổ vũ”, khi đích thân ông Chủ tịch phường đã bút phê và đóng dấu đỏ chót, xác nhận: đây là đơn vị đã thực hiện tốt các quy định và chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước…?! Rõ ràng lãnh đạo UBND phường Ngọc Hà đã quên mất việc, không năm nào người dân không phản ánh nỗi thống khổ về môi trường do Nhà máy Bia gây ra. Sự xác nhận này cũng mâu thuẫn với chính lãnh đạo của phường khi ông Nguyễn Ngọc Lăng, PCT UBND phường từng khẳng định: Rất nhiều lần, nhất là trong các cuộc họp HĐND, người dân địa phương có kiến nghị về việc ô nhiễm của Nhà máy Bia, và chính ông PCT cũng nhận thấy việc ô nhiễm đã đến mức báo động và đã đề nghị các cơ quan liên quan vào cuộc giải quyết.

Làm việc với chúng tôi ngày 22/4 vừa qua, ông Nguyễn Tuấn Phong - Phó Tổng GĐ Nhà máy Bia Hà Nội cũng thừa nhận có một hệ thống cống ngầm nằm ngoài sơ đồ hệ thống xử lý nước thải. Hệ thống này được ông Phong cho biết là do có từ thời Pháp xây dựng, bản thân Nhà máy đã nhiều lần có văn bản gửi các cơ quan chuyên môn xin lại sơ đồ hệ thống đường ống này song đến nay vẫn chưa được trả lời. Về việc xả thải vượt quá tiêu chuẩn cho phép, ông Phong khẳng định: Nhà máy đã có hệ thống xử lý vi sinh đối với nước thải khi xả ra ngoài. Nhưng ông Phong cũng đã ngụy biện cho việc này khi cho rằng: “không phải lúc nào máy móc cũng hoạt động liên tục, giống như cơ thể con người vậy, cũng có lúc ốm đau, bệnh tật và mỗi lần “ốm” này phải mất khoảng 3 tháng để khôi phục lại”. Ông phong cũng cho biết, lần “ốm” mới đây nhất của hệ thống xử lý nước thải này vào tháng 7/2008 và đến khoảng tháng 10 hay tháng 11/2008 đã xử lý xong. Nhưng theo như bản kết quả kiểm tra của Cảnh sát môi trường Hà Nội mà chúng tôi có được thì đến tháng 12/2008 nước thải từ cống Nhà máy Bia ra bên ngoài vẫn không đạt tiêu chuẩn và vượt gấp nhiều lần cho phép. Vậy đâu là sự thật?

Đến lúc này dư luận có quyền đặt câu hỏi, có phải Tổng Công ty CP Bia — Rượu — NGK Hà Nội đang kiếm lời trên sức khỏe của người dân? Câu hỏi này có lẽ không cần đến câu trả lời cũng có thể cảm nhận được. Nhưng xem ra, để rõ ràng hơn vẫn rất cần các cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc làm rõ.

(Theo Bộ tài nguyên và môi trường)